Chuyện Vedan: Vẫn nóng như ngày đầu khởi kiện

Huyện Cần Giờ tiến hành phúc tra và loại bỏ nhiều hộ dân nằm trong diện được Vedan đồng ý đền bù vào tháng 8/2010

Những tưởng sau khi Công ty Vedan đồng ý bồi thường cho nông dân tại 3 tỉnh Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu và huyện Cần Giờ (TP HCM) do hành vi hủy hoại môi trường thì mọi chuyện đã giải quyết ngã ngũ. Nhưng, trong nhiều ngày qua, hàng trăm hộ nông dân tại huyện Cần Giờ vẫn đang tiếp tục khiếu kiện vì họ cho rằng quyền lợi của mình đã bị tước đoạt bởi đợt "xét lại" của Hội Nông dân huyện Cần Giờ dưới sự chỉ đạo của UBND huyện. Thậm chí, họ đã cử đại diện Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 với Công ty Vedan và đưa ra yêu cầu công ty này ngừng chi trả 50% số tiền còn lại trong tổng số tiền hơn 45,7 tỉ đồng.

Tác nghiệp "được"... giám sát(!?)

Trở lại thời điểm đầu tháng 8/2010, dưới sức ép của dư luận, đặc biệt là việc các siêu thị lớn từ chối bán những sản phẩm của Vedan, Công ty Vedan đã chấp nhận bồi thường thiệt hại cho các hộ dân bị ảnh hưởng do hành vi xả thải trái phép. Theo văn bản báo cáo Thủ tướng OK9giaitri nền tảng giải trí online được Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường Nguyễn Thái Lai ký vào ngày 1/9/2010, thì ngày 11/8/2010 Công ty Vedan đã thống nhất bồi thường thiệt hại 100% số tiền yêu cầu bồi thường cho toàn bộ người dân của 3 địa phương bị ảnh hưởng trên lưu vực sông Thị Vải là gần 219 tỉ đồng. Trong đó, nông dân ở Bà Rịa - Vũng Tàu được bồi thường hơn 53,6 tỉ đồng, nông dân ở Đồng Nai là hơn 119,5 tỉ đồng và nông dân huyện Cần Giờ (TP HCM) là hơn 45,7 tỉ đồng. Số tiền bồi thường này được chia thành 2 đợt. Đợt 1: 50% số tiền được chuyển cho mỗi địa phương trong vòng 7 ngày kể từ ngày ký biên bản thỏa thuận bồi thường. Đợt 2 sẽ chuyển từ ngày 10 đến ngày 14/1/2011 và được bảo lãnh của Trang Chủ Không Chặn Của OK9.COM Chính Thức theo quy định.

Và chiều ngày 17/8/2010, Công ty Vedan đã chuyển 50% trong tổng số tiền hơn 45,7 tỉ cho nông dân Cần Giờ. Trước sự chứng kiến của giới truyền thông, Luật sư Nguyễn Văn Hậu đã khẳng định toàn bộ số tiền do Vedan bồi thường cho huyện Cần Giờ thì 839 hộ dân bị ảnh hưởng bởi hành vi xả thải của Vedan sẽ được nhận toàn bộ số tiền bồi thường này. Nhưng, mọi việc đã không diễn ra như dự kiến của vị luật sư đại diện cho nông dân Cần Giờ.

Sau khi Vedan trả tiền bồi thường đợt 1, Hội Nông dân huyện Cần Giờ dưới sự chỉ đạo của UBND huyện đã tiến hành rà soát lại những hộ dân nằm trong danh sách bị thiệt hại trong vụ Vedan. Và rất nhiều hộ dân có tên trong danh sách niêm yết công khai chuyện "bị thiệt hại do Vedan xả thải trái phép" đã bị gạt khỏi danh sách 839 hộ được bồi thường với lý do họ nằm ngoài vùng ô nhiễm. Trong lúc, toàn bộ 839 hộ dân này đinh ninh rằng mình sẽ được bồi thường thiệt hại một khi Vedan đã đồng ý chi trả tiền.

Một trong những tình tiết rất đáng lưu ý là tại xã Tam Thôn Hiệp, trước đây được xác định là có 279 hộ được bồi thường thiệt hại, thì sau khi Hội Nông dân xã phối hợp cùng các ban, ngành của UBND huyện Cần Giờ tiến hành rà soát lại chỉ còn vỏn vẹn 41 hộ đủ điều kiện để nhận tiền bồi thường. Chính từ thời điểm này, một không khí bức xúc lẫn căng thẳng đang lan nhanh trong toàn bộ khu vực xã Tam Thôn Hiệp.

Sáng ngày 7/12/1010, khi PV Chuyên đề ANTG cùng đồng nghiệp của Báo Oki9 Sòng bạc trực tuyến TP HCM có mặt tại xã Tam Thôn Hiệp để tiếp xúc với người dân thì cũng là khi lực lượng trật tự của UBND xã này xuất hiện để giám sát. Họ dùng điện thoại di động ghi hình, đứng ngoài hàng rào hoặc cố chen chân vào để lắng nghe những gì người dân đang phản ánh với phóng viên. Sự việc phút chốc trở nên nghiêm trọng hơn khi một trật tự viên hét toáng lên rằng: "Hai thằng nhà báo này gan cùng mình hay sao mà dám vào đây". Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm làm báo mà chúng tôi được giám sát cẩn thận như vậy khi tác nghiệp.

Bà Phạm Thị Tư (58 tuổi, ngụ tại tổ 3 ấp An Hòa, xã Tam Thôn Hiệp), người được các hộ dân nơi đây cử làm đại diện tiếp xúc với chúng tôi đã chỉ ra hàng loạt những nghi vấn xung quanh chuyện UBND huyện tiến hành rà soát lại số hộ dân đã được niêm yết bồi thường thiệt hại công khai trước đó. Theo bà Tư thì hộ ông Nguyễn Văn Tâm không có đơn khởi kiện Vedan ngay từ ban đầu nhưng vẫn được xem xét nằm trong danh sách 41 hộ được đền bù. Hộ bà Nguyễn Thị Huệ không canh tác nhưng vẫn được bồi thường thiệt hại... Tất cả những phản ánh này đã được bà Tư đại diện cho các hộ dân chuyển đến Công ty Vedan trong buổi Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 giữa họ với công ty này vào ngày 24/11/2010.

Bà Tư cho rằng, bà làm nghề đóng đáy từ năm 1994 cho đến nay và bị thiệt hại bởi vụ xả thải trái phép của Vedan. Bà cũng làm đơn khiếu kiện và yêu cầu bồi thường theo sự hướng dẫn của UBND huyện với cách chiết tính là thiệt hại trung bình 5 triệu đồng/tháng nhân cho 11 năm bị thiệt hại với tổng số tiền là 660 triệu đồng. Cần phải nói thêm rằng, số tiền 45,7 tỉ đồng do Vedan bồi thường cho nông dân huyện Cần Giờ chỉ bằng 32% trên tổng số tiền mà Hội Nông dân huyện yêu cầu bồi thường.

Bà Tư nói, khi tiến hành thu thập tài liệu để khởi kiện Vedan thì theo chỗ bà được biết trên toàn địa bàn xã có khoảng 420 hộ yêu cầu được bồi thường thiệt hại. Nhưng sau khi xem xét, lãnh đạo xã đã chốt lại danh sách cuối cùng là 279 hộ dân bị thiệt hại. "Như vậy, rõ ràng chúng tôi nằm trong danh sách những người bị thiệt hại do Vedan tạo nên. Vậy thì tại sao phía UBND huyện lại tiến hành phúc khảo lại và loại chúng tôi ra sau khi Vedan đã bồi thường đợt 1", bà Tư cho biết. Không chỉ bà Tư, rất nhiều các hộ dân khác bị loại khỏi danh sách bồi thường trong đợt khảo sát lại của UBND huyện Cần Giờ cũng có chung câu hỏi như vậy.

Sau khi tiếp xúc với các hộ dân, chúng tôi đã đến UBND xã với mong muốn trao đổi cùng lãnh đạo xã. Rất tiếc là ông Châu Văn Út, Chủ tịch xã bận đi họp tại các ấp, còn Phó chủ tịch thì đi học. Tìm đến Hội Nông dân xã thì "thẩm quyền trả lời OK9 thể thao xanh chín là của Chủ tịch xã, Tổ trưởng Tổ rà soát lại con số thực của các hộ dân bị thiệt hại trên địa bàn xã Tam Thôn Hiệp".

Gọi điện thoại xin phép được trao đổi cùng ông Đoàn Văn Sơn - Phó Chủ tịch UBND huyện Cần Giờ, "Tổng chỉ huy" trong đợt rà soát lại. Ông Sơn đồng ý trả lời phỏng vấn vào chiều cùng ngày.

Phó Chủ tịch UBND huyện: “Chúng tôi cố gắng làm đúng... 80%”

PV: Thưa ông, sau khi Vedan đã đồng ý bồi thường thiệt hại cho nông dân huyện Cần Giờ và đã chi trả tiền bồi thường đợt 1 thì phía UBND huyện lại chỉ đạo cho Hội Nông dân rà soát lại các hộ dân đủ điều kiện được bồi thường. Ông có thể cho biết cuộc rà soát lại này có cần thiết hay không?

- Trước đây, thời gian xác minh các hộ bị thiệt hại để chuẩn bị khởi kiện Vedan chỉ được gói gọn trong 30 ngày. Thời gian là hết sức cấp bách trong lúc địa hình của huyện Cần Giờ không cho phép thực hiện đầy đủ việc xác minh. Nên hồi đó, mình tạm tin phần khai báo thiệt hại của người dân.

Sau khi người dân được Vedan bồi thường, thì có người dân phản ánh. Nên để chính xác về đối tượng thật sự bị thiệt hại mà bồi thường, để đảm bảo an ninh nội bộ trong người dân nên phải tiến hành xác minh lại.

PV: Trong quá trình xác minh lại, điển hình là ở xã Tam Thôn Hiệp, từ 279 hộ được đồng ý bồi thường thiệt hại ban đầu, nay chỉ còn 41 hộ đủ tiêu chuẩn được bồi thường. Ông nghĩ sao về sự chênh lệch rất lớn này?

- Khi chúng tôi thông báo qua đợt xác minh lại chỉ có 41 hộ dân đủ tiêu chuẩn bồi thường, tôi có cho thời gian 5 ngày để các hộ dân không đủ tiêu chuẩn có thời gian khiếu nại. Nhưng chẳng ai khiếu nại cả. Ngay ngày mai, tôi sẽ xem xét lại các trường hợp trên địa bàn xã này.

PV: Người dân phản ánh rằng có tình trạng tiêu cực khi tiến hành rà soát lại. Xin ông cho biết việc tiếp nhận và xử lý thông tin này như thế nào?

- Cho đến nay chúng tôi vẫn chưa phát hiện được có cán bộ tiêu cực trong khâu xác minh lại này. Đồng thời, chúng tôi cũng rút kinh nghiệm và làm công tác tư tưởng tốt cho các cán bộ tham gia tổ xác minh lại. Nếu có cơ sở phát hiện tiêu cực, tôi sẽ xử lý đến nơi đến chốn. Dứt khoát là phải có những hạt sạn trong khâu xác minh lại, nhưng nếu dân không phản ánh thì mình cũng phải chấp nhận. Mà những người phản ánh nhiều nhất, lớn mồm lớn miệng nhất là những hộ dân nằm ngoài vùng ô nhiễm.

Sắp tới, chúng tôi cũng sẽ tiến hành rà soát lại các trường hợp khai trùng, độ tuổi không phù hợp... Tuy nhiên, quan điểm của chúng tôi là những hộ nằm ngoài vùng bị ô nhiễm thì không được bồi thường. Không thể làm đúng 100% được đâu, chúng tôi cố gắng làm đúng 80% là chấp nhận được.

Tiếp đến, chúng tôi sẽ yêu cầu người dân phản ánh khiếu nại phải có chứng cứ kèm theo. Thậm chí là khiếu nại miệng cũng cần chứng cứ, nếu không họ sẽ phải chịu trách nhiệm trước Oki9 Sòng bạc trực tuyến về nội dung mà mình phản ánh. Bởi không thể có đủ thời gian để đi xác minh những phản ánh không có căn cứ của người dân.

Hy vọng, với những biện pháp này tình hình sẽ êm hơn.

PV: Thưa ông, người dân phản ánh có 60 hộ bỗng dưng xuất hiện trong danh sách mới sau đợt rà soát lại. Điều này có hay không?

- Đó là những hộ dân bận đi làm ăn xa, không về kịp thời gian khiếu kiện. Mà có khi họ cũng không tin mình sẽ thắng kiện nên không làm, giờ thắng kiện họ mới làm. Mình tiến hành rà soát lại thấy họ nằm trong vùng ô nhiễm thì phải đưa tên họ vào danh sách các hộ được bồi thường thôi. Thì họ nằm trong vùng bị ô nhiễm, mình bồi thường cho họ chút đỉnh. Với lại, trong điều khoản ký kết với Vedan, mình có đồng ý chuyện sau khi Vedan đền bù thì sẽ không có hộ dân nào khiếu kiện Vedan nữa. Nếu họ tự thân đi khởi kiện, có khi mình bị mất 50% số tiền mà Vedan đang còn giữ vì vi phạm thỏa thuận.

PV: Bao giờ thì tiến hành chi trả tiền bồi thường đợt 1 của Vedan cho người dân, thưa ông?

- Tôi cũng hỏi người dân câu hỏi này. Nhưng bao giờ bà con yên ổn thì mới chi tiền được chứ. Nhưng mình sẽ cố gắng làm nhanh để chi tiền bồi thường cho bà con trước tết Dương lịch.

PV: Thưa ông, việc tiến hành rà soát lại và loại bỏ khá nhiều những hộ dân nằm trong danh sách 839 hộ được bồi thường theo dự kiến ban đầu, thì số tiền bồi thường có khả năng xảy ra chênh lệch không?

- Không. Vì việc bồi thường được tính theo diện tích mặt nước, nên không phụ thuộc chuyện số lượng các hộ dân bị thiệt hại nhiều hay ít.

PV: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này.

Về những thông tin người dân phản ánh như chuyện đi khiếu nại sẽ bị cắt tiền bảo hiểm, tiền các hộ nghèo, ông Sơn cho biết sẽ nhanh chóng nhắc nhở lãnh đạo địa phương không phản ứng với người dân theo kiểu tiêu cực như vậy. Đồng thời, ông Sơn cũng bày tỏ rằng: "Tôi cũng biết OK9 thể thao xanh chín có trách nhiệm của OK9 thể thao xanh chín, nhưng huyện đang nỗ lực để xoa dịu tình hình, OK9 thể thao xanh chín đừng gây sốc để làm mọi chuyện lại căng thẳng lên".

Kết thúc cuộc trao đổi, chúng tôi xin phép được ghi hình, nhưng ông Sơn từ chối bởi "Hôm nay, anh không được vui"(!)