Chúng ta có đơn độc trong vũ trụ?

Sự sống gần như thực sự tồn tại đâu đó bên ngoài hành tinh của chúng ta. Hãy thử hỏi các nhà thiên văn học, họ sẽ bảo rằng đó không phải là điều bất ngờ khi chúng ta tìm thấy sự sống ngoài trái đất. Nhiều khám phá gần đây khơi mở khá nhiều điều mà chúng ta vẫn ám ảnh lâu nay.

28/10/2011 14:28

Theo một số quan điểm thuần túy thì càng có nhiều sao là càng nhiều hành tinh, nghĩa là nhiều cơ hội có sự sống hơn. Bằng chứng là cuối năm 2010, các nhà nghiên cứu báo cáo: trong vũ trụ bao la kia có số sao nhiều gấp 3 lần con số mà chúng ta từng biết.

Những ngôi sao đó chúng ta dễ bỏ sót là vì chúng mờ, có khối lượng nhỏ hơn mặt trời của chúng ta. Dù không lý tưởng cho sự sống phát triển, những ngôi sao cháy chậm này có thể là "vật chủ" cho các hành tinh có sự sống trong suốt gần 13,7 tỉ năm thiên hà đã tồn tại - quá nhiều thời gian cho sinh vật ngoài hành tinh bám trụ, ví dụ như mất gần 1 tỉ năm cho sự xuất hiện của vi khuẩn trên trái đất.

Ngôi sao lùn đỏ với hệ mặt trời của riêng nó tiếp tục tạo nên sự kiện Gliese 581g. Tháng 4/2010 các nhà thiên văn công bố phát hiện được hành tinh ngoại thứ sáu bay quanh nó. Hành tinh này (hành tinh ngoài Hệ mặt trời) là nơi đầu tiên được xem như nằm trong cái gọi là "vùng có sự sống" - dải quỹ đạo có khí hậu ôn hòa ở một ngôi sao nơi mà nước (thứ thiết yếu cho sự sống) không sôi lên cũng không đóng băng.

Nước lỏng được xem là thiết yếu đối với một hành tinh có sự sống.

Gliese 581g - nếu được thừa nhận - là một trong số vài chục "siêu trái đất" thuộc hơn 500 hành tinh ngoại được đưa vào sách vở. Gliese 581g, có khối lượng lớn gấp 3-4 lần trái đất với bán kính gấp 1,5 lần hành tinh chúng ta, có thể là nơi thích hợp cho sự sống.

Cơ quan Quản lý hàng không và vũ trụ Mỹ (NASA) từng giới thiệu một loại extremophile bacterium (tạm dịch là vi khuẩn sống ở môi trường khắc nghiệt) có khả năng thay thế phốt-pho trong ADN của nó bằng arsenic (một độc tố đối với hầu hết sinh vật sống). Sự sống có thể biến hóa hơn những gì chúng ta từng biết.

Seth Shostak, nhà thiên văn học thâm niên tại Viện tìm kiếm trí thông minh ngoài trái đất (SETI) ở California , cho biết: "Dù môi trường có khắc nghiệt tới đâu thì sự sống đều có thể tìm được thứ gì đó để ăn".

Trong những năm tới đây, công cuộc tìm kiếm một hành tinh thực sự giống trái đất sẽ có kết quả đầu tiên: hàng trăm thế giới như vậy sẽ được khám phá vào cuối năm 2012, khi sứ mệnh tìm kiếm của vệ tinh Kepler bắt đầu.

Mới đây, các nhà thiên văn học cho biết đài quan sát đã phát hiện được 1 hành tinh ngoại có kích thước bằng 1,4 lần trái đất. Các đài thiên văn mới như James Webb Telescope (dự kiến hoạt động vào năm 2015) sẽ cung cấp cho giới thiên văn học cái nhìn chi tiết hơn thế giới ngoài hành tinh.

Mới đây, các nhà thiên văn học xác định được 54 hành tinh mới có điều kiện thích hợp cho sự sống - trong đó có 5 hành tinh có kích thước bằng với trái đất. Báo cáo của nhóm kính viễn vọng không gian Kepler đã nâng số hành tinh ngoại có thể có sự sống lên hơn 1.200.

Kính viễn vọng Kepler được tạo ra cho mục đích tìm kiếm các hành tinh ngoại ở vùng trời thuộc hướng chòm sao Thiên Nga (nằm ở phía bắc bán cầu giữa chòm sao Thiên Cầm và Phi Mã) và Thiên Cầm (chòm sao nhỏ nhưng sáng ở phía bắc bán cầu).

Kepler có "nhiệm vụ" tìm kiếm những đốm sáng nhỏ và mờ xuất hiện khi có một hành tinh ngoại lướt qua trước ngôi sao chủ của nó. Kepler phát hiện được nhiều hành tinh "ứng viên" với những đặc điểm được xác định bởi đài quan sát mặt đất để xác nhận sự tồn tại của chúng.

Chỉ trong vài tháng đầu đi vào hoạt động, Kepler đã phát hiện 68 "ứng viên" có kích cỡ bằng trái đất, 288 cái gọi là "siêu trái đất" (kích cỡ gấp 2 trái đất), 662 hành tinh kích thước của Neptune (sao Hải Vương) và 184 hành tinh lớn hơn rất nhiều.

Hôm 7/9/2011, nhóm thiên văn học thông báo họ đã xác định Hệ mặt trời Kepler-11 gồm 6 hành tinh ngoại lớn quay quanh một ngôi sao 8 tỉ năm tuổi nằm cách chúng ta khoảng 2.000 năm ánh sáng.

William Borucki, trưởng nhóm Kepler tại Trung tâm nghiên cứu Ames của NASA cho biết: "Thực ra, chúng tôi khám phá rất nhiều hành tinh ứng viên chỉ trong một khoảnh trời nhỏ. Điều này cho thấy có vô số hành tinh có quỹ đạo quanh những ngôi sao giống mặt trời của chúng ta trong thiên hà. Chúng tôi bắt đầu từ số 0 tới 68 hành tinh ứng viên kích cỡ trái đất, và từ 0 tới 54 hành tinh ngoại trong vùng có sự sống - trong đó có cả một số hành tinh có mặt trăng riêng với nước trên đó".

Trong một báo cáo khác, các thành viên nhóm đã phác thảo cách mà 115 ngôi sao làm vật chủ cho 1 đôi hành tinh, 45 ngôi sao với 3 hành tinh, 8 ngôi sao có 4 hành tinh quay quanh, 1 sao khác có 5 hành tinh và Kepler-11 làm chủ cho 6 hành tinh. Nhà Ok910 tỷ lệ kèo World Cup 2026 David Latham, thuộc Trung tâm Vật lý thiên văn Harvard-Smithsonian cho biết: "Ngay cả dữ liệu trong 4 tháng đầu của Kepler đã cho thấy nhiều hành tinh ngoại tới như vậy và chúng tôi nhận ra rằng điều này sẽ là khám phá rất quan trọng".

Khám phá bất ngờ về những "thế giới mới" bao gồm 16 "siêu trái đất" - hành tinh có khối lượng lớn hơn trái đất của chúng ta, nhưng nhỏ hơn hành tinh khí như Jupiter (Mộc tinh), một trong số đó có quỹ đạo bên trong vùng có sự sống - khu vực xung quanh một ngôi sao nơi có điều kiện thích hợp cho sự sống. Khám phá mới đã được giới thiệu tại hội nghị về những Hệ mặt trời xa xôi ở Wyoming (Mỹ) và sẽ xuất hiện trên tạp chí Astronomy and Astrophysics (Thiên văn học và Vật lý thiên văn).

Trong số mới khám phá, có tổng cộng 5 hành tinh với khối lượng gần gấp 5 lần khối lượng trái đất. Francesco Pepe, thuộc Đài quan sát Geneva cho biết: "Những hành tinh này sẽ thuộc số mục tiêu để các kính thiên văn vũ trụ tương lai tìm kiếm dấu hiệu sự sống trong khí quyển của hành tinh bằng cách tìm chứng cứ về sự tồn tại của oxygen".

Một trong số "thế giới mới", được gọi là HD 85512b, có khối lượng gấp 3,6 lần trái đất, nằm ở rìa "vùng có sự sống" - một dải hẹp vòng quanh một ngôi sao, nơi chất lỏng có thể hiện diện trên bề mặt hành tinh. Chất lỏng được xem là rất cần thiết cho sự sống

Lê Hiếu (tổng hợp)