Tháng Sáu đến. Ánh nắng gay gắt tờ mờ sáng đã chiếu rọi vào phòng. Ngày xưa còn đỡ, bởi thói quen sống trong các căn nhà ống chen chúc nhau giữa phố đã hạn chế bớt sự thâm nhập của nắng. Nhưng rồi lối sống hiện đại, nhu cầu sinh hoạt trên cao đã khiến những căn phòng ở chung cư mấy chục tầng có thang máy luôn là nơi đón nắng đầu tiên. Và cư dân cao tầng oái oăm lại chính là những người thèm ngủ nhất và sẵn sàng làm mọi cách để làm khuất lấp ánh nắng sau tấm ga rèm, mành sáo. Không biết trong giấc ngủ chập chờn của mình, có bao giờ họ nhớ về những ngày tháng tuổi thơ của mình ở dưới căn nhà mặt đất không nhỉ.
Ngày ấy, chẳng hiểu sao trẻ con lại thích dậy sớm để chơi đến thế. Sáng chưa bảnh mắt mà đã thấy cả đám gọi nhau í ới đi tập thể dục, đi sinh hoạt hè, chơi bóng đá, bóng ném ầm ĩ để cố gắng kéo dài thời gian được tự do trước khi bị khóa trái cửa lại cho bố mẹ đi làm. Sống ở thành phố thì buổi tối là khoảng thời gian tuyệt vời nhất bởi các khu vui chơi lúc này mới mở và đường phố cũng an toàn hơn chút. Chứ ban ngày thành phố đúng nghĩa một chảo lửa, mặt đường, lan can, đâu đâu cũng sực lên một luồng nóng khó chịu. Nhưng trẻ con thì đâu hiểu lý do gì, cứ được nghỉ, được ở nhà là đồng nghĩa với việc được vui chơi. Cho nên dù có hứa hẹn đến đâu nhưng trước tiếng gọi í ới của lũ bạn chắc chắn lời thề non hẹn bể với bố với mẹ sẽ bay đi không lấn cấn. Từ bé đến lớn, không phân biệt trai gái cứ thế ùa nhau ra vỉa hè mà chơi đủ các trò từ lia ống bơ, chơi chuyền, đá bóng, đá cầu mặc cho người đi đường khản cổ gào hét đừng chạy ra giữa đường để nhặt bóng, nhặt quả chuyền. Nói mãi không nghe và khi có một tấm gương gây ra sự cố thế là các ông bố, bà mẹ đều nhất trí khóa trái cửa xếp mỗi khi đi làm. Ban đầu thì việc bị nhốt trong nhà vào mùa hè thì đúng là một tai họa. Nhưng dần dần trí óc của những đứa trẻ non nớt chưa bị cuộc sống bận rộn cơm áo gạo tiền làm phiền vì thế mà phát huy hết tác dụng. Nhà ở phố nên ban công nhà này thường sát nhà kia, nên chỉ chờ cho bố mẹ khuất bóng trên đường là cả lũ lên tầng trèo sang ban công nhà nhau chơi. Lúc đầu chỉ vài ba nhà liền kề, nhưng dần dà tiếng lành đồn xa những đứa trẻ ở đầu phố cũng nhập cuộc. Chơi ở trong nhà an toàn hơn, mát mẻ hơn, không bị nắng dính đầu nên xem ra còn thích hơn cả khi chưa bị khóa trái cửa lại. Tuy nhiên, chơi ở nhà cũng lắm công đoạn ra phết. Quan trọng nhất là không thể để cho bố mẹ phát hiện ra lôi đám bạn vào nhà nghịch ngợm, Thế là, bao giờ trong cuộc vui sẽ có một đứa trong nhóm có nhiệm vụ đứng canh ngoài ban công. Chỉ cần thấy bố mẹ đứa nào về là báo động cho cả lũ ba chân bốn cẳng leo ban công trở lại nhà mình trong tích tắc. Có những đứa canh me nhiều quá, đến nỗi hết hè, ngồi bên bàn học nghe tiếng xe máy nổ, tiếng gạt chân chống thôi là biết được xe của nhà nào về. Trẻ con thành phố là vậy, nhiều người nói rằng hơi thiệt thòi cho chúng khi không có tuổi thơ, nhưng sự thật là vẫn đầy đủ không kém. Thay vì tắm ao chum, mương đồng thì cả đám cũng sẵn sảng nhảy ùm cả vào bể nước máy trên sân thượng để đùa nghịch với nhau chán chê. Nghịch đến nỗi, lớp rêu cặn dưới đáy bung ra đỏ ngầu cả nước, chảy xuống dưới nhà. Người lớn thấy vậy chỉ lẩm bẩm rằng chắc bể đã lâu không kì cọ. Thế là đám con trẻ lại biết thêm mánh nữa là năm sau, khi trời bắt đầu vào hè là y như rằng nhao nhao đòi cọ bể cho bằng được. Cả năm đi học chỉ có tháng Sáu được nghỉ ngơi trọn vẹn trước khi bước vào kì học hè cộng với lòng nhiệt thành của đám con trẻ trong nhà lẫn ở xóm thì người lớn nào cũng xiêu lòng, rút bớt nước đi, đợi cho nắng bớt gay gắt là cho cả đám nhảy tùm vào trong bể. Kì lạ ở nhà thì rất nhác việc thế mà cứ có đám bạn là như có thuốc tiên, đứa nào đứa nấy ra sức kì cọ khiến nước xanh lè lè mà vẫn khoái chí giỡn nhau ỏm tỏi. Nhiều khi trở về nhà sau chuyến công tác, đứng từ cửa sổ nhìn sang chiếc bể nhà bên cạnh tôi vẫn không thể quên được những ngày tháng Sáu, sân bê tông nóng bỏng rát ran gang bàn chân mà những đứa trẻ như tôi ngày ấy vẫn nhảy chân sáo như nơi hạnh phúc nhất trên đời. Nhanh thật đấy, những đứa trẻ ngày nào giờ cũng đã ba mươi, cũng đã làm bố làm mẹ của những bé con chắc độ vài năm nữa thôi cũng sẽ khiến nhà cửa chiều nào đi làm về cũng lanh tanh bành. Giờ mới hiểu tại sao ngày xưa, mỗi lần bố mẹ từ cái chảo lửa thành phố về nhà gặp thêm bãi rác di động giữa phòng khách là lại nổi quạu lên, quát mắng om sòm, cấm vận cả tối đi chơi.
Tháng Sáu cái nắng trở nên đanh và khó chịu, khiến cho cơ thể đang quen cơ chế của những ngày lạnh phải thay đổi mình đột ngột sao cho phù hợp. Bắt đầu từ việc làn da toát mồ hôi như tắm để điều hòa thân nhiệt hay cảm giác thèm chua, thèm chát, thèm những mùi hoa nồng nồng thanh tao. Sau mấy tháng chẳng được nhiều người nhắc đến khi tháng Sáu về những hàng sấu ven đường mới được nhiều người chú ý. Sấu bắt đầu ra hoa từ tháng Ba. Đi trên các con đường phải yêu phố lắm, yêu mùi lắm thì may ra mới có thể cảm nhận được hương thơm ngai ngái của những bông hoa sấu li ti, rụng trắng bên vỉa hè. Chứ nếu nhìn qua rất dễ bị lầm tưởng là những xác trắng hoa sưa đang làm mê mẩn dòng người đi trên phố. Tuy nhiên, có một sự thật là tháng Ba chẳng mấy ai nghĩ đến sấu và mùi thơm nhè nhẹ của chúng. Chỉ có đi bộ vào ngày mưa dưới những tán sấu mới có thể cảm nhận được chúng thôi. Tôi nhớ ngày sinh viên, trong cốp xe bao giờ cũng để sẵn một chiếc ô gấp. Cứ khi nào trời mưa xuống là khi tan học, mấy đứa trong lớp lại rủ nhau lên phố chụp ảnh, gửi xe vào bãi của Bệnh viện Xanh – pôn rồi cầm ô đi dưới mưa, hì hục chụp các vũng nước nổi đầy xác hoa sấu rụng. Mặc dù lúc này, cái lạnh của thời tiết và mưa thấm vào làm quần áo, giày dép ẩm ướt khó chịu nhưng đúng thật là chỉ đi dưới hàng sấu trời mưa, mới có thể ngửi thấy được mùi thơm rõ rệt nhất của hoa sấu. Nước mưa sẽ làm cho hương thơm phai ra từ những xác hoa mỏng manh, theo dòng nước chảy đến đâu lựng thơm đến đó. Lãng mạn cũng chỉ được bây nhiêu đó rồi sấu cũng bị lãng quên trong tâm tưởng của người yêu màu trắng khi thấy xe bán hoa loa kèn trở về trên phố. Và khi nhớ ra sự hiện diện của sấu thì chúng đã mang một dáng hình khác vào những ngày tháng Sáu. Sau một ngày dài, thời tiết quá nóng khiến tâm trí chẳng muốn đi đâu, ra khỏi công ty là mơ hồ vô định theo dòng người tan tầm chỉ mong sao về nhà thật nhanh cho mát mẻ, được sà vào mâm cơm chiều với bát canh nước rau muống luộc dầm sấu, cà pháo muối xổi. Những ngày tháng Sáu, đây chính là cao lương, mỹ vị mà nhiều người yêu thích nhất. Trong đầu thì mỏi mệt, nghĩ đến nóng thôi là chẳng buồn ăn ấy vậy mà chỉ một vài quả sấu vỏ xanh đem hấp trong nồi cơm lúc gần cạn cho mềm ra, đem dầm nát, lại làm thay đổi được vị giác, khiến nồi cơm được vét tận hạt cuối cùng vẫn có người tỏ ra vẻ tiếc nuối và muốn ăn thêm. Chính vì công hiệu quá tuyệt vời mà đến tháng Sáu, sấu giống như một thần tượng được nhiều người tôn sung và hâm mộ. Ai cũng mua thật nhiều, hì hục cả chục cân ngồi cạo đến độ đen xì đầu ngón tay để làm sấu ngâm đường hoặc cho vào ngăn đá tủ lạnh để dành cho những mùa vắng sấu. Thế nên không lạ lẫm gì trong vài năm gần đây chưa cần mở tủ lạnh của một gia đình ở thành phố cũng biết rằng ở một ngóc ngách nào đó cũng sẽ có sự xuất hiện của những quả sấu vỏ màu xanh đậm. Nói nôm na là bây giờ nhờ cuộc sống hiện đại chúng ta đã có thể “cấp đông được tháng Sáu” nguyên vẹn hơn chứ không phải như thứ nước màu vàng nâu của đường đỏ phai ra trong hũ thủy tinh sấu ngâm truyền thống.
Những ngày tháng Sáu nữa lại đang bắt đầu tràn về trên phố. Nhưng với tôi nó đã không còn là những ngày trời nắng chói chang, mồ hôi tướt tát, lúc nào trong đầu cũng thèm khát được ăn một bát tào phớ nước đường thả cánh hoa nhài nữa mà thay vào đó là những ngày tháng Sáu mùa mưa với bầu trời màu xám chỉ sẵn sàng đổ ập xuống lúc xế chiều, làm không gian lúc nào cũng dễ chịu bởi hơi nước li ti bám đầy trong không khí. Tháng Sáu, tôi đã bắt đầu nuôi hi vọng những người bạn của mình sớm thực hiện các chuyến đi mùa hè để cuộc gặp gỡ ở thành phố lạ được đều đặn hơn bình thường. Để trong chiếc tủ lạnh mùa này vốn tràn ngập mùi thơm của hoa trái và sản vật xứ nhiệt đới sẽ xuất hiện bóng dáng một màu xanh tháng Sáu. Ở nơi xa ai cũng thèm lắm được “cấp đông tháng Sáu” cả năm trong tủ lạnh
