Trên khắp các sườn đồi, các loại bao bì, chai lọ đựng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), sau khi sử dụng vứt bừa bãi thậm chí ngay gần nguồn nước sinh hoạt. Mức độ ô nhiễm đáng ngại nhất tại thôn Na Lốc 4, tại một số giếng nước đã có màu sắc và mùi không bình thường.
Nhiều hộ dân ở khu vực hiện giờ không dám sử dụng nước ở trong giếng để ăn. Vào mùa mưa họ có thể dẫn nước từ các khe suối xuống dùng, song vào mua khô có hộ gia đình phải chấp nhận đi hàng cây số, vận chuyển nước về. Đáng chú ý là trâu bò, khi ăn cỏ trên một số vùng trồng đã có hiện tượng bị ngộ độc thức ăn, cá dưới suối bị chết một cách bất ngờ và một số trẻ em sau khi tắm nước suối, cũng bị mẩn ngứa.
Ông Thào Dìn, Trưởng thôn Na Lốc khẳng định: 100% số hộ trồng chuối và dứa ở đều dùng thuốc BVTV của Trung Quốc. Những loại thuốc này được người dân tự ý sang đường biên mua về, việc sử dụng đã kéo dài cả hàng chục năm nay. Mặc dù biết rằng loại thuốc này có tác hại, song có tác hại đến đâu họ cũng chẳng cần biết.
Anh Hầu Dỉu Sủng, một người dân trong xã cho biết: Gia đình anh đã sử dụng thuốc BVTV từ hàng chục năm nay. Vừa nói, anh Sủng vừa sắp xếp đồ nghề, chuẩn bị đi phun thuốc cho vườn chuối. Tôi tò mò hỏi chai thuốc nhãn mác toàn chữ Trung Quốc, nhưng anh Sủng lắc đầu. Hàng chục năm xài các loại thuốc trên nhưng anh chẳng biết hướng dẫn sử dụng thế nào cho đúng cách, liều lượng ra sao, chỉ biết rằng loại dung dịch lỏng thì được đựng trong can và chai, còn thể rắn thì thường để trong các túi nilon màu xanh…
Việc sử dụng phần lớn là do kinh nghiệm của bản thân. Ngoài ra, anh Sủng còn sử dụng thuốc kích thích cho cây lớn, loại này thường đựng trong chai kim loại. Như vậy là tất cả đều chỉ theo cảm tính. Đáng lo ngại là có trường hợp, người dân do thiếu hiểu biết sau khi sử dụng thuốc BVTV đã vô tư, dùng các bình nhựa trên để đựng nước sinh hoạt.
Theo số liệu thống kê của huyện Mường Khương thì trong 6 tháng đầu năm, lực lượng Quản lý thị trường phối hợp với OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á huyện Mường Khương đã bắt giữ 7 vụ, thu 740 lít thuốc diệt cỏ và 500kg thuốc trừ sâu… Toàn bộ số thuốc trên đều được người dân mua từ Trung Quốc về, vận chuyển theo các lối mòn trên biên giới.
Trước đó, lực lượng chức năng ở địa bàn đã bắt quả tang vụ Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9, vận chuyển 2.800 lít thuốc diệt cỏ, có nhãn mác nước ngoài song vẫn phải "đắp chiếu" để đấy vì chưa có biện pháp xử lý. Thực tế cho thấy, việc sử dụng thuốc BVTV không rõ nguồn gốc diễn ra ở hầu khắp các địa bàn, giá thành rẻ cộng với hiệu quả "tức thì" khiến nhu cầu sử dụng ngày càng tăng cao.
Và đã thành quy luật "có cung ắt có cầu", các thương lái lén lút vận chuyển (giấu cùng với các loại hàng hóa được nhập khẩu hợp pháp) vào trong nội địa. Khi các lực lượng chức năng kiểm soát, các đối tượng tổ chức bán lén lút tại các chợ như Bắc Hà, SiMaCai, Mường Khương… mặt hàng chủ yếu là thuốc diệt cỏ và thuốc kích thích tăng trưởng, trong đó người mua và người bán thậm chí không đọc được công dụng qua các bao bì, chai lọ.
Những hậu quả khôn lường
Qua khảo sát của các cơ quan chức năng Lào Cai thì tính đến thời điểm này, có khoảng 18 loại thuốc BVTV của Trung Quốc đang có mặt ở địa bàn. Tất cả các loại thuốc này đều không được phép sử dụng ở Việt Nam. Cá biệt có loại thuốc đã bị cấm ở Việt Nam từ những năm 80 của thế kỷ trước như thuốc trừ cỏ 2.45 Brochotox; Decamine… Các loại thuốc này đều có độc tính cao. Điều đáng nguy hại là đa phần người dân sử dụng không đúng kỹ thuật. Khi phun thuốc, họ không tuân thủ đầy đủ các quy định về sử dụng và tiếp xúc với thuốc BVTV.
Theo số liệu thống kê chưa đầy đủ thì trên địa bàn tỉnh Lào Cai có khoảng 3.000ha chuyên canh các loại cây như chuối, chè, thuốc lá và dứa. Mỗi năm, các chủ vườn thường có 2-3 đợt phun thuốc, như vậy số thuốc BVTV có nguồn gốc từ Trung Quốc được sử dụng sẽ là một con số không nhỏ.
Trao đổi với chúng tôi, cán bộ Phòng Cảnh sát môi trường - OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á tỉnh Lào Cai cho biết: Tình trạng sử dụng thuốc BVTV không rõ nguồn gốc diễn ra ở hầu hết các địa bàn. Lợi dụng việc qua lại thăm thân, các đường ngang ngõ tắt vận chuyển với số lượng nhỏ, lẻ về nước, bán cho người sử dụng. Vì thế, việc bắt giữ và xử lý gặp rất nhiều khó khăn. Khi phát hiện lực lượng Quản lý thị trường, OK9 trang cược thể thao xanh chín nhất châu Á kiểm tra thì đem cất giấu, thuận tiện thì lại tiếp tục mang ra bán lẻ, kiếm lời.
Vì lợi nhuận, một số người dân vẫn bỏ qua các khuyến cáo về việc sử dụng thuốc BVTV. Việc thay đổi một thói quen cũng thật không dễ dàng, đòi hòi các lực lượng chức năng ngoài việc tuyên truyền, phổ biến cho người dân về tác hại của việc sử dụng thuốc BVTV không rõ nguồn gốc cũng cần phải tăng cường công tác tuần tra, kiểm soát ở đường biên
