Vấn đề thứ nhất: Giới hạn sức khỏe
Ông Nguyễn Thành Vinh năm nay 65 tuổi - cái tuổi chưa đến nỗi "đỉnh đương" trong nghề huấn luyện, cả ở cấp độ thế giới lẫn cấp độ Việt Nam. Thế nhưng những giằng xé cuộc đời, đặc biệt là hơn 13 tháng phải sống trong trại tạm giam vì một nghi án bóng đá khiến cho ông Vinh đôi khi trở nên già hơn và ốm yếu, mệt mỏi hơn so với tuổi thật của mình. Chẳng thế mà trong cuộc nói chuyện với bầu Kiên cách đây ít hôm, một trong những lý do mà ông Vinh đưa ra để lý giải cho quyết định xin nghỉ việc của mình là: "Hiện nay tôi bị cao huyết áp. Cho nên cái trạng thái căng thẳng sau mỗi trận đấu khiến tôi thấy cơ thể mình khó chịu. Giờ đây, hơn lúc nào hết, tôi muốn được nghỉ ngơi".
Nghe những gì ông Vinh nói người ta không khỏi nhớ lại hình ảnh ông Vương Tiến Dũng trên cương vị HLV trưởng CLB Hải Phòng một năm về trước. Hồi ấy, sau trận Hải Phòng thắng nghẹt thở Cao Su.Đồng Tháp trên sân Lạch Tray ông Dũng đã ngất ngay trên sân, khiến cả đội phải nháo nhào khiêng vào phòng cấp cứu. Ông Dũng có lần chia sẻ về vấn đề này: "Ở tuổi trên 60 như chúng tôi, khả năng chịu áp lực Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP đã giảm sút lắm rồi. Mà bóng đá lại là một Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP cực kỳ đặc biệt. Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP khiến cho người ta có thể bạc đầu, sụt cân chỉ sau một trận đấu. Cho nên hồi còn cầm Hải Phòng thú thực đã có lúc tôi nghĩ đến việc mình được nghỉ sớm ngày nào hay ngày ấy".
So với các ông Nguyễn Thành Vinh hay Vương Tiến Dũng thì ông Lê Thụy Hải với cái biệt danh Hải "lơ" nổi tiếng được xem là người có sức khỏe tốt hơn và chịu áp lực giỏi hơn. Thế nên ngay cả khi đội bóng mình cầm rơi vào cảnh khó khăn hoạn nạn ông Hải không những không tỏ ra ủ rũ mà còn chẳng tung ra những câu nói rất ngang tàng. Chẳng hạn như khi cầm Thể Công hay Ninh Bình, dù mùa bóng chưa kết thúc, nhưng ông Hải đã nói rõ: "Tôi Link Đăng Ký & Đăng Nhập Trang Chủ OK9 ở đây như thế là đủ rồi. Hết mùa tôi sẽ ra đi".
Còn bây giờ, khi một Vicem Hải Phòng do ông Hải dẫn dắt càng lúc càng rơi vào vực xoáy của sự nguy khốn thì ông đã từng bốp chát với chính các cổ động viên trên sân Lạch Tray: "Tôi muốn đi lắm rồi đây, nhưng có ai đuổi đâu". Trong một cuộc họp báo gần đây, ông Hải thậm chí còn ví von: "Tôi giống như kẻ đã bị kết án, chỉ chờ người ta tử hình mà thôi…".
Ngang tàng, mạnh mẽ là thế nhưng trong một lần tâm sự với người viết ông Hải cũng không giấu được những suy nghĩ rất thật của mình: "Nói gì thì nói tụi tôi giờ cũng già cả hết rồi. So với tụi HLV trẻ như Đức (HLV Lê Huỳnh Đức của SHB.Đà Nẵng- PV) hay Thắng (HLV Nguyễn Hữu Thắng của SLNA- PV), thực sự khả năng chịu áp lực Ok986 vip thuộc liên minh OKVIP của tụi tôi kém hơn rất nhiều". Và như thế cái giới hạn đầu tiên, giới hạn dễ thấy nhất của những ông thầy vang danh một thời chính là giới hạn sức khỏe, giới hạn tuổi tác.
Vấn đề thứ hai: Giới hạn quan hệ
Chẳng hạn như các HLV trẻ hiện nay như Huỳnh Đức, Hữu Thắng hay Văn Sỹ thường duy trì một mối quan hệ anh - em bên cạnh mối quan hệ thầy - trò với các cầu thủ của mình. Hữu Thắng có lần cho biết: "Trong mối quan hệ thầy - trò, một HLV phải hết sức nghiêm nghị, đề cao kỷ cương. Nhưng trong mối quan hệ anh - em, một HLV lại phải sống với học trò bằng chính những suy nghĩ của họ. Phải duy trì song song cả hai mối quan hệ đó, một HLV mới có thể thành công trọn vẹn".
Có lẽ vì ý thức rõ điều này nên ở CLB Sông Lam Nghệ An đã có lần Hữu Thắng cương quyết xử phạt một cầu thủ vì tội bê trễ tập luyện. Nhưng vì thấu hiểu tính cách và cả hoàn cảnh của cầu thủ này mà sau đó Hữu Thắng lại đã âm thầm cho cầu thủ đó một nửa số tiền nộp phạt. Kết quả là khi được vào sân, cầu thủ đó luôn đá sống chết vì mình, và vì… Hữu Thắng. Ở Ninh Bình, mối quan hệ anh - em giữa Văn Sỹ với các cầu thủ diễn ra gắn bó ruột già tới mức mà cách đây một năm, khi bầu Trường quyết định sa thải Văn Sỹ thì nhiều cầu thủ Ninh Bình đã ôm mặt khóc như chưa bao giờ được khóc.
Liên hệ cuộc chia tay thấm đẫm nước mắt này với cuộc chia tay rất lạnh và rất xã giao giữa HLV Nguyễn Thành Vinh với các cầu thủ CLB Bóng Đá Hà Nội (BĐHN) mới đây sẽ thấy sự tương phản giữa một ông thầy trẻ với một ông thầy già hiện nay lớn đến nhường nào. Theo lời kể của một trụ cột CLB BĐHN thì buổi chia tay HLV Nguyễn Thành Vinh diễn ra chóng vánh trước một buổi tập. Đấy là cuộc chia tay mà cả hai phía đều dành cho nhau những lời cảm ơn rất xã giao trước khi ra mà không có một chút quyến luyến, bịn rịn nào.
Vẫn theo cầu thủ này thì quãng thời gian cầm quân ở CLB BĐHN, vì lý do tuổi tác - cái lý do quan trọng qui định sự khác biệt về suy nghĩ và hành động mà ngoại trừ những buổi thị phạm chuyên môn, giữa ông Vinh với phần còn lại của đội bóng gần như là hai thế giới biệt lập, xa lạ với nhau. Vì nó xa lạ nhau, cứng nhắc với nhau nên đã có những hiểu lầm nảy sinh, và từ những hiểu lầm như vậy mà đã có lúc một bộ phận không nhỏ các cầu thủ CLB BĐHN với ông HLV trưởng đã không thể có được tiếng nói chung.
Khi nói về nhu cầu đồng cảm, sẻ chia giữa HLV với cầu thủ, HLV cựu trào Trần Văn Phúc phân tích: "Thực tế thì khi đã không còn ở độ tuổi để duy trì mối quan hệ anh - em gần gũi với các học trò, một số HLV đã thiết lập kiểu quan hệ bố - con. Và theo tôi thì đấy cũng là một kiểu quan hệ khăng khít. Nhưng nói gì thì nói sự khác biệt về tuổi tác, về thế hệ và suy nghĩ khiến cho ngay cả bố - con trong một gia đình cũng dẫn tới nhiều khúc mắc nữa là…".
Vấn đề thứ ba: Giới hạn sáng tạo
Trong đời thường người ta vẫn nói câu "gừng càng già càng cay". Thế nhưng trong những nghề nghiệp đòi hỏi sự sáng tạo thì câu nói ấy có thể dễ dàng trở nên trật lấc. Bởi trong nghề sáng tạo thông thường là càng có tuổi người ta càng chạm phải giới hạn suy nghĩ của mình, và đấy là lúc người ta thường nhớ lại một thời tuổi trẻ vẫy vùng ngày xưa.
HLV là nghề đòi hỏi một sự cập nhật - một sự sáng tạo không ngừng nghỉ, và đấy chắc chắn là giới hạn trông thấy của các ông thầy già. Có lẽ cũng vì thế mà trong thời gian cầm quân vừa qua HLV Nguyễn Thành Vinh đã bị chính một bộ phận các học trò kêu ca về việc đội bóng cứ chơi đi chơi lại cái bài "chọc sâu chạy dài" quen thuộc, trong khi vẫn với những con người ấy - tài năng ấy, HLV hoàn toàn có thể áp dụng nhiều sự "sáng tạo chiến thuật" mang tính công hiến hơn.
Nhìn xuống giải hạng Nhất, những ông thầy già như Trần Bình Sự hay Vũ Trường Giang cũng đều ít nhiều bị kêu ca về sự đơn điệu trong vận hành đấu pháp. Còn nhìn một cách dài hơn không khó thấy rằng sau một chu kỳ thành công với bóng đá Bình Dương vào khoảng thời gian 2006 - 2008 và sau một chút thăng hoa với bóng đá Thanh Hóa vào năm 2011, một HLV từng được ví von là "Mourinho của Việt Nam" như ông Lê Thụy Hải đã không thể làm mới được những đội bóng như Thể Công, Ninh Bình hay bây giờ là Hải Phòng.
Tất nhiên, có thể lực lượng cùng quá trình chuẩn bị của những đội bóng này không đáp ứng được những đòi hỏi của ông Hải, nhưng cũng có thể sau quá nhiều năm chinh chiến ông Hải dường như cũng đã đi tới những giới hạn cuối cùng của mình rồi?
Vĩ thanh
Trên đời này chỉ có những người thuộc diện thiên tài mới có thể sống, có thể sáng tạo, có thể giải phóng năng lượng một cách đều đặn cho tới trước khi nhắm mắt. Thế nên sự thất thế của một thế hệ những HLV 4X, 5X hiện nay, những con người đã từng có lúc làm nổi danh cả một nền bóng đá như Nguyễn Thành Vinh, Lê Thụy Hải, Vương Tiến Dũng, Trần Bình Sự… âu cũng là một điều hết sức bình thường. Và tre già thì măng mọc, nên sự thành công của những HLV 7X như Lê Huỳnh Đức, Nguyễn Hữu Thắng, Nguyễn Văn Sỹ, Trần Công Minh… cũng là một lẽ rất bình thường, tự nhiên.
Vấn đề đơn giản chỉ nằm ở chỗ, các ông thầy già đón nhận sự thất thế tất yếu của mình với một trạng thái nào: bình thản hay khổ đau? Nhẹ nhàng hay nuối tiếc? Và bản thân các ông thầy trẻ cũng sẽ đón nhận sự thành công bước đầu của mình trong một tâm thế nào: Dè dặt hay hả hê? Khiêm tốn, cầu thị hay ngông cuồng, thỏa mãn?
Nếu không trả lời được và trả lời đúng những câu hỏi như thế thì cả thầy trẻ lẫn thầy già chắc chắn đều rơi vào bi kịch của một cuộc đời cầm quân!
