Chuẩn bị nhân lực
Già làng, trưởng dòng tộc… là người đứng đầu chịu trách nhiệm điều hành lễ hội. Người ta sẽ làm chung một ngôi nhà nằm ở trung tâm dùng để mời các già làng, trưởng bản lân cận, những vị khách quý đến tham dự ở trong suốt thời gian lễ hội diễn ra. Còn lại những dòng họ khác sẽ làm nhà xung quanh, nấu ăn riêng, nhưng trong đó phải có mâm cơm góp mời khách quý hằng ngày.
Đây là lễ hội lớn nên việc chuẩn bị khá công phu, đầu tiên là có người vào rừng chọn cây để về làm cây nêu. Cây nêu đòi hỏi phải có thân thẳng, gỗ đẹp tròn trịa; bên cạnh đó chọn làm sao cho được những cây tre dẻo dai, sau đó đem chẻ nhỏ, vót mịn để làm những chùm tua buộc lên cây nêu.
Già làng Hồ Pă Luôn cho biết: "Lễ hội thực sự có không khí là khi cây nêu được dựng lên. Nó vừa đẹp vừa thiêng liêng. Sau khi cây nêu đã hoàn thành thì mọi người lại chuẩn bị những công đoạn để dựng nhà mồ. Bà con dân bản ở đây thường làm nhà mồ theo kiểu dân gian…".
Thông thường nhà mồ được đặt nơi rộng rãi, ở gần các con suối. Với quan niệm là gần suối có nước chảy quanh năm, những người đã khuất sẽ được mát mẻ, thuận lợi trong việc làm ăn ở thế giới bên kia. Nhà mồ là nơi đặt hài cốt tập thể, không phân biệt gái trai, miễn là đều qua đời vì ốm đau bệnh tật (trừ mất vì bom mìn, tai nạn…). Phía trước nhà mồ thường được trang trí bằng các hình người nam, nữ khỏa thân được đẽo từ cây rừng tượng trưng cho hạnh phúc và sự sinh sôi.
Trước khi cất bốc hài cốt về nhà mồ khoảng 3 ngày thì cây nêu được dựng lên, đồng thời các lễ vật gồm gà luộc, rượu để trong chiếc Pã điền và một con gà sống buộc vào tua rua của cây nêu để cúng người đã khuất. Muốn những người đã khuất hưởng và về đông đủ thì các gia đình và dòng họ phải làm lễ cúng Giàng (Trời) và cáo mời những người đã khuất về dự lễ Ariêuping.
Đậm nét văn hóa
Công tác chuẩn bị đã xong, đại diện các dòng họ tiến hành cất bốc các hài cốt từ rừng ma về. Già Luôn kể: "Theo luật tục thì khi bốc hài cốt còn mới, người trong gia đình hỏi "bốc hết chưa", người giúp cất bốc chỉ cần lấy một vài bộ phận nào đó tượng trưng mà trả lời "hết rồi" thì xem như hài cốt người quá cố đã đầy đủ. Riêng đối với những người không tìm thấy hài cốt thì phải tiến hành những nghi lễ khác. Người ta sẽ cất bốc theo hình thức cầu hồn (A Liêm), có nghĩa là họ bỏ một ít thức ăn vào tấm vải rồi khấn tên người quá cố, sau đó bất kể loại côn trùng nào như kiến, châu chấu… bò, bay vào tấm vải thì gói lại rước đi xem đó là thể xác người mất đã về…".
Điều đáng chú ý ở đây là trong quá trình đưa hài cốt từ rừng ma về không được đi ngang qua làng. Khi các nghi lễ phục vụ cất bốc hài cốt diễn ra cũng là khi các loại nhạc cụ như trống, khèn, thanh la, chiêng, tù và… nổi lên. Tục lệ này được gọi là "đánh trống - chiêng nuôi người đã khuất".
Bên cạnh đó sẽ có một đội Aroi - khóc có tiếng nói, nhằm kể lại công lao của người đã khuất cho thế hệ con cháu cùng nghe. Đồng thời họ cũng có một đội Adên - hát múa. Họ quan niệm khi những người thân của họ đã được quy tụ gần nhau, gia đình sum họp thì đó là chuyện vui nên khi mọi nghi lễ xong thì họ vui múa hát xung quanh nhà mồ. Thường lễ hội kéo dài trong 3 ngày, 3 đêm, trong lễ hội có đâm trâu và nhiều hoạt động khác. Mọi người tham gia lễ hội sẽ nhảy múa xung quanh nhà mồ cho đến khi lễ hội kết thúc.
Trong lễ hội Ariêuping có một tốp gọi là Ardooc, nếu thiếu tốp này thì lễ hội sẽ không tránh khỏi buồn tẻ. Tốp này gồm chừng 10 người đến từ các bản khác nhau, chủ yếu là Ok986 vip Thiên đường trò chơi - họ như một đoàn hề. Tốp này đi từ dòng họ này đến dòng họ. Tới đâu nếu thấy những người trong dòng họ vui vẻ, đón tiếp chu đáo thì đến dòng họ khác, tốp này sẽ hát ca ngợi, nếu không thì ngược lại… Cứ như thế, tốp này đi đến đâu, dòng họ nào cũng phải nghênh đón đàng hoàng tử tế. Sau khi đi một vòng quanh các dòng họ, tốp Ardooc sẽ đến ngôi nhà chung dành cho già làng, trưởng bản và khách quý, sau đó lại hát lên những bài ca ngợi hay chê bai tùy theo tình hình. Đội này như một đội giám sát vậy, sẽ phản ánh đầy đủ các mặt tốt xấu của các dòng họ cho đến khách quý trong suốt quá trình diễn ra lễ hội.
Lễ hội Ariêuping có từ lâu đời và là một lễ hội quan trọng vào loại bậc nhất mang đậm nét văn hóa truyền thống của người Pa Cô. Đây là lễ hội thể hiện sự đoàn kết gắn bó huyết thống và mối cộng đồng từ buổi hình thành tộc người này cho đến nay. Ngày nay, mặc dù nhà mồ ít nhiều đã được thay đổi, được xây kiên cố…, nhưng có lẽ nhà mồ và lễ hội Ariêuping của người Pa Cô vẫn luôn tồn tại giữa mênh mông đại ngàn vùng cao Quảng Trị
