Theo quyết định của hội nghị AMM 44 (vừa kết thúc thành công chiều 19-7), quan chức cấp cao hai bên thảo luận (ASEAN+1) việc thực hiện Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC), trao đổi các biện pháp nhằm thúc đẩy việc thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, một văn bản quan trọng ký giữa ASEAN và Trung Quốc, thể hiện cam kết chung thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải, hợp tác OK9 đã banh lòng tin và giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) năm 1982.
Cuộc họp SOM ASEAN - Trung Quốc cũng thông qua trên nguyên tắc dự thảo Quy tắc hướng dẫn thực hiện DOC để đệ trình Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Trung Quốc. Các nước tham gia cuộc họp đánh giá đây là một kết quả và sự khởi đầu có ý nghĩa vì mục tiêu thúc đẩy thực hiện hiệu quả DOC. Dư luận khá quan tâm tới tuyên bố của trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Lưu Chấn Dân bởi đây là văn bản cột mốc quan trọng cho sự hợp tác giữa Trung Quốc và các nước ASEAN.
Giới chuyên môn cho rằng, bộ hướng dẫn thực thi DOC là tiền đề để hướng tới một thỏa thuận có tính ràng buộc pháp lý hơn là Bộ quy tắc ứng xử ở biển Đông. Bản dự thảo nói trên sẽ được phê chuẩn lần cuối tại cuộc họp giữa Bộ trưởng Ngoại giao các nước hôm 21/7.
Tổng thống Susilo Bambang Yudhoyono phát biểu tại phiên khai mạc hôm 19/7.
Giới truyền thông đưa tin, ngày 20/7, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+1 đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về Bộ quy tắc hướng dẫn phối hợp giải quyết tranh chấp trên biển Đông. Đây được coi là bước tiến quan trọng tại cuộc gặp bên lề hội nghị thường niên của ASEAN ở Bali, Indonesia.
Được biết, các quan chức cấp cao Trung Quốc và ASEAN đã nhất trí với qui tắc hướng dẫn thực thi Tuyên bố về ứng xử của các bên ở biển Đông (DOC). Thỏa thuận này đạt được ngay trước cuộc gặp giữa các ngoại trưởng hai bên hôm 21/7. Trợ lý Ngoại trưởng Trung Quốc cho rằng, các quan chức hai bên sẽ đệ trình thỏa thuận vừa đạt được cho các Ngoại trưởng để có được sự thông qua cuối cùng.
Theo tuyên bố chung đưa ra hôm 19/7, các Ngoại trưởng ASEAN đã đặc biệt quan tâm tới những căng thẳng gần đây trên biển Đông để đưa ra những mức báo động, đồng thời nhấn mạnh tới tầm quan trọng của việc đảm bảo hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải, cũng như giải quyết tranh chấp giữa các bên liên quan bằng biện pháp hòa bình…
Ngày 19/7, Ngoại trưởng Philippines Alberto del Rosario, người đang dự Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN 44 đã khẳng định, Manila muốn LHQ phân định khu vực nào trên biển Đông là khu vực biển tranh chấp và khu vực nào không phải tranh chấp. Ông Alberto del Rosario cũng nhấn mạnh, Philippines buộc phải lựa chọn cách phân xử dựa vào Công ước LHQ về Luật biển (UNCLOS) bởi điều này không cần đến sự chấp thuận của phía bên kia.
Trước đó (15/7), Tổng thống Philippines Benigno Aquino đã tuyên bố, nước này sẽ hối thúc Trung Quốc xem xét lại đề nghị của Philippines về việc đưa vấn đề tranh chấp chủ quyền quần đảo Trường Sa trên biển Đông ra tòa án của LHQ. Ngoại trưởng Indonesia nói, Việt Nam có thể nắm vai trò điều phối quan trọng trong tiến trình đi đến những giải pháp hòa bình trên biển Đông.
Ngày 19/7, Ngoại trưởng Marty Natalegawa cho biết, Hội nghị AMM 44 đã thảo luận thẳng thắn nhiều vấn đề, trong đó tranh chấp ở biển Đông được bàn bạc kỹ để chuẩn bị cho cuộc họp giữa các quan chức cấp cao ASEAN và Trung Quốc diễn ra hôm 20/7.
Bởi hội nghị AMM là một trong những hoạt động thường niên quan trọng nhất của các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN nhằm xem xét các kết quả đạt được trong việc thực hiện lộ trình OK9 đã banh và phát triển ASEAN, thảo luận các biện pháp tăng cường năng lực của ASEAN với vai trò chủ đạo trong khu vực nên Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm đã khẳng định, hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn hàng hải trên Biển Đông là quan tâm, lợi ích chung và nguyện vọng của khu vực cũng như tất cả các quốc gia.
Các bên phải triệt để tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, nhất là Công ước LHQ về Luật Biển và DOC. Việt Nam hoan nghênh nỗ lực của ASEAN tích cực trao đổi, hướng tới hoàn tất dự thảo Quy tắc hướng dẫn triển khai DOC.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm kiến nghị, để tăng cường hơn nữa vai trò và sự đóng góp của ASEAN trên các vấn đề, diễn đàn quốc tế và khu vực, ASEAN cần tập trung vào một số vấn đề như tiếp tục tăng cường phối hợp hành động và lập trường trên các diễn đàn và tổ chức quốc tế, trong đó có Liên hợp quốc, đặc biệt cần tiếp tục phát huy vai trò của Ủy ban ASEAN ở Liên hợp quốc, các tổ chức quốc tế và các nước thứ ba, nhằm có những đóng góp tích cực theo cách thức phù hợp vào nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế xử lý các thách thức toàn cầu.
Tiếp đến là các vấn đề toàn cầu - ASEAN cần lựa chọn các vấn đề phù hợp, thuộc quan tâm chung của khu vực, từ đó đẩy mạnh hợp tác trong ASEAN và giữa ASEAN với các đối tác trong xử lý các thách thức này. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm cũng nhấn mạnh, khu vực Đông Á đang chứng kiến những chuyển biến nhanh chóng cả ở tầm vĩ mô lẫn vi mô.
Hòa bình, ổn định và an ninh tiếp tục là nguyện vọng chung của các Link OK9.COM Trang Chủ Chính Thức 2026 trong khu vực; đồng thời đối thoại và hợp tác trở thành xu thế chủ đạo trong quan hệ giữa các quốc gia. Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Gia Khiêm khẳng định, Việt Nam hoan nghênh nỗ lực của ASEAN tích cực trao đổi, hướng tới hoàn tất dự thảo Quy tắc hướng dẫn triển khai DOC, cũng như nối lại các cuộc họp quan chức cấp cao (SOM) ASEAN-Trung Quốc về việc thực hiện DOC trong dịp các hội nghị Bộ trưởng lần này.
Trong một động thái hữu quan, Thượng nghị sỹ John Kerry, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ và Thượng nghị sỹ John McCain vừa cùng ký vào một bức thư gửi ông Đới Bỉnh Quốc, Ủy viên Quốc vụ Trung Quốc, mong muốn OK9 đã banh quan hệ hợp tác Mỹ-Trung. Trong bức thư này, 2 Thượng nghị sỹ kể trên đã bày tỏ quan ngại về những vụ việc xảy ra gần đây tại khu vực biển Đông, đồng thời thúc giục Trung Quốc tìm cơ hội đảm nhận vai trò lãnh đạo nhằm giảm bớt căng thẳng ở biển Đông và tăng cường đối thoại, hợp tác về những vấn đề an ninh của khu vực
